Những con gà

Đọc lại đôi đoạn của Tuổi thơ im lặng mà mình thấy nhớ biết bao những hình ảnh tuổi thơ. Tạm gọi là "tuổi thơ" thôi: một thời gian dài miên man sống, ký ức nhạt nhòa, tuổi thơ của mình chỉ là những mảnh bát vỡ của trò chơi xếp hình sót lại trong đáy một cái ống bơ hen rỉ.

Mình nghĩ sẽ viết thử một cái gì đó cho mình. Viết gì nhỉ? Nhân vật đầu tiên mình nhớ đến là những con gà.

Không đến nỗi ngoài gà ra thì mình chả chơi với ai nữa, nhưng phải nói những con gà có lẽ là thân thiết nhất, đúng cái cảnh "bát cơm sẻ nửa". Những ngày học ở huyện mình phải đạp xe khá xa, và chẳng hiểu sao lần nào về đến nhà cũng đói rã rời như thế (kể ra mình rất hiếm khi ăn hết được "ca cơm" ở trường; nhất là tình cờ vớ được con sâu trong cơm hoặc trong canh thì khó lòng xơi tiếp). Những bữa đó là mình nấu cơm và thú vị thế nào hầu như ngày nào cũng còn cơm nguội. Thế là gà một bát, mình một bát ăn với nhau vui vẻ lắm. Nhưng bọn gà đông, tranh nhau ăn nhanh như gió, thoáng cái chúng "xén" hết phần chúng. Rồi thì bắt đầu ngó nghiêng mình. Thi thoảng mình phải giơ cái nồi hết nhẵn ra cho chúng xem, chẳng hiểu bọn nó có hiểu gì không nhưng ngắm cái nồi hồi lâu chẳng ra thêm hạt cơm nào thì rồi cũng bỏ đi.

Trong đám gà mình quí nhất con Trọi. Không phải là Chọi mà là Trọi. Hắn là một con gà đi lạc đến nhà mình. Một tối nhá nhem thấy hắn đứng xa ngắm bọn gà đang chen nhau vào chuồng mà không dám tới gần. Mẹ bảo đuổi nó ra kẻo người ta nói mình trộm gà nhà họ. Nhưng trời tối, gà quáng, mình đuổi hắn cũng chẳng thấy đường mà chạy, quanh quẩn một lúc lại về chỗ cũ. Thế là bữa đó hắn được tá túc ở nhà mình rồi thì ở luôn đấy. Có vẻ hắn rất tự ti với cái thân phận con nuôi của mình, lúc nào cũng đứng xa tần ngần nhìn những con khác chứ chả bao giờ dám tay bắt mặt mừng lại tranh cơm nguội. Thế nên thi thoảng mình phải bốc riêng cho hắn một nắm, ấy thế mà vẫn bị những con khác tị nạnh tranh mất. Thế mà hắn nhanh chóng lớn nhất đàn."-Con Trọi lớn nhanh thật!-" Mẹ bảo. Mẹ thấy mình gọi nó là "Trọi" nên cũng gọi nó thế. Hắn ít lông, có chỗ lộ cả da đỏ lòm nên trông rất hung dữ, chẳng hợp với cái điệu bộ ngượng nghịu mà hắn khoác lên mình tí nào. Nhưng hắn hiền và ngượng nghiụ thật, cứ ý như một gã nông phu vạm vỡ mới ra tỉnh vậy.

Rồi một ngày Trọi chết. Đó là dịch, mà cũng chẳng biết có phải dịch hay không. Mẹ nói "có khi rắn cắn." Cuối cùng, một buổi sáng, chẳng ai biết tại sao hắn cứng đơ không động đậy. Mẹ mang xác nó đi. Mình thi thoảng cũng nhớ hắn, nhưng rồi cũng quên dần...

Ngoài Trọi, sau này mình cũng rất yêu quý một đôi gà te. Một chiều đi học về mình thấy hai con gà trắng nhỏ ở sân. Bố bảo: "Ông Nam cho!"Hai con gà đó đẹp kỳ lạ. Cả hai đều trắng muốt. Con trống có cườm xen những tia vàng nhạt còn chú mái thì quả thật là chỉ một màu trắng. Chú trống tuy nhỏ, nhưng dáng lại rất bệ vệ và dạn người, mình chỉ cần giơ tay là ôm được rồi. Vuốt lông mấy con gà thật là thú vị, giờ mình vẫn nhớ cảm giác ấy... Mình còn phát hiện ra chú ta lệch diều. Thực ra nhìn nếu để ý cũng thấy diều chú ta lệch về một bên. Thế cũng chẳng ảnh hưởng gì đến vấn đề nhan sắc cả, trông còn có vẻ thêm phần ngộ nghĩnh nữa. Ngược lại với chú Trọi, hắn trông ù ì, hiền lành mà lại rất hung hăng. Gà ta bén mảng đến gần đều bị đuổi cho rụng lông đuôi. Kỳ một cái hắn chẳng biết sợ là gì, kể cả mấy con gà to đùng đến mình trông cũng ớn hắn cũng chả ngán gì mà không cà khịa. Tình yêu của chú ta cũng dạn người, và hung hăng tựa tựa như thế; nhưng hắn nhanh nhẹn hơn, và ít ra vẫn giữ ít nữ tính chăng mà tịnh mình không thể nào túm được bao giờ. Quả là một đôi trời sinh! Hắn lừ đừ và oai vệ, còn cô ả thì nhảy nhót lượn vòng xung quanh.

Rồi chúng đẻ trứng, trứng gà te nhỏ xíu, xinh xinh. Những con gà con mới nở cũng nhỏ xíu, xinh xinh như thế; và con nào cũng trắng muốt hệt như bố mẹ chúng. Bố cho đi mấy đôi, chỉ để lại chừng năm con. Nhưng thật tệ quá, trời lạnh, rồi bệnh toi, chúng dần chết cả. Mình phải giúp ông tán thuốc mà nhỏ vào miệng từng con; nhưng gà con yếu không sống nổi. Rồi một ngày cả mẹ chúng cũng chết. Thế là trơ lại mình con trống. Mình nhớ như in những buổi chiều cuối mùa xuân, hắn đứng thẫn thờ một mình trên hiên như chờ đợi điều gì; cái diều vẫn lệch, nắng chiều vàng vọt ngơ ngác trên mào, trên cườm... làm thành một bức tranh cô đơn kỳ lạ. Ngay cả mình thi thoảng cũng phải nhìn quanh xem con gà mái còn đó hay không.

Hồi đó có lẽ nhà mình là đầu tiên nuôi gà te trong xã. Sau nhiều nhà cũng nuôi, cả nhà ông H. ông C. sau này cũng nuôi gà te; và họ "mượn" hắn để nhân giống. Không hiểu sao mình không thích cái cảm giác về chuyện "nhân giống" tí nào, có phải mình ích kỷ không nhỉ? Nhưng dù sao gà cũng không phải là người, có ai bắt nó cứ phải đứng thẫn thờ trên hiên mà sưởi nắng, mà chờ đợi một cái gì đó đâu? Rồi nó được "trả công" một ả gà đen, thực ra cũng không tìm được đâu ra một con trắng cho tương xứng với nó. Nhưng đôi gà vẫn cứ thành ra cọc cạnh, và trông hắn vẫn cứ thẫn thờ như thường. Gà con cũng đen giống mẹ, bố lại cho ai đó mình cũng chẳng quan tâm mấy. Ngay cả con gà mái đen sau này sống chết thế nào mình cũng không nhớ nổi. Nhưng mình nhớ những ngày cuối cùng hắn lại lủi thủi một mình mà thôi.

Rồi mình đi học xa. Một lần về nhà bố bảo "-Mất trộm rồi!" Mình ra xem thấy cái lồng, ống cám nằm lăn lóc...